|
Vuurwerk
Inhoudsopgave:
Hoe vuurwerk is ontstaan
De soorten vuurwerk
De lont
Het effecten van vuurwerk
Het kleine vuurwerk voor gebruik binnenshuis
De risico’s
De controle
Eigen mening
Hoe vuurwerk is ontstaan
Vroeger ging men er vanuit dat het de Chinezen waren die het vuurwerk hebben uitgevonden. Tegenwoordig denkt men dat het Chinese vuurwerk is voortgekomen uit een vroegere ontdekking van de Bengalen. De naam Bengaals vuurwerk doet ons hier nu nog aan denken. Hoe het ontdekt is weet men niet precies. Vermoedelijk kan het gebeurt, zijn tijdens het koken van voedsel op een houtvuur.
Bij het koken wordt zout gebruikt. Bij gebrek aan zout gebruikt men ook wel salpeter. Het is mogelijk dat deze salpeter terecht is gekomen op een smeulend stukje houtskool, en zo ontdekte men dat salpeter voor meerdere doeleinden kon worden gebruikt.
Hoe het ook is gebeurt, zeker is dat aan het begin van onze jaartelling vuurwerk in China werd gebruikt bij religieuze en wereldse feesten en om boze geesten te verdrijven. Het heeft heel wat eeuwen geduurd voordat ook Europa van het bestaan van vuurwerk afwist.
Salpeter werd in Azië altijd al als een onderdeel van buskruit gebruikt. De Chinezen gebruikten dit samen met zwavel als een soort van lucifers. (In zwavel gedoopte stokjes). Dit deden ze al in de zesde eeuw na Christus. Pas in de dertiende eeuw kwam deze kennis via de Arabische wereld in Europa terecht. Via Italië en Duitsland bereikte deze kennis uiteindelijk Nederland.
Vuurwerk werd destijds hoofdzakelijk gebruikt bij het voeren van oorlogen . Met bommen en vuurpijlen werd de vijand bestookt. De recepten werden door de vuurwerkmakers angstvallend geheimgehouden. Toen de scheikunde in de negentiende eeuw grote vooruitgang boekte, had dat ook grote gevolgen voor de ontwikkeling van vuurwerk. Er waren zelfs handboeken waarin uitvoerig het maken van vuurwerk stond beschreven. Deze ontwikkelingen hebben ertoe bijgedragen dat het vuurwerk is ontstaan zoals wij dat nu kennen. De materialen echter om vuurwerk te maken zijn vrijwel gelijk gebleven.
Momenteel komt 90 % van het totale vuurwerkaanbod uit China. De rest uit diverse Europese landen.
Soorten vuurwerk
Vuurwerk behoort tot de groep van explosieve stoffen, net zo als munitie en springstof. Vuurwerk onderscheidt zich omdat het bedoeld is om alleen licht, geluid en rookeffecten te geven zonder schade te veroorzaken. Die effecten kunnen een serieuze bedoeling hebben, zoals bij lichtpatronen en reddingspijlen (technisch vuurwerk).
Er zijn duizenden soorten vuurwerk. Allerlei soorten pijlen, vulkanen en ga zo maar door. Toch kan je een soort indeling maken. Ook daar zijn er weer velen van. De bekendste zijn:
- Geluid grondvuurwerk: dit vuurwerk maakt geluids effecten ( lawaai of een vreemd geluid) op of vlakbij de grond, het knalt, knettert of kermt. Sommige soorten vertonen daarnaast ook nog andere opmerkelijke effecten vlakbij de grond, zoals kleurige vlammen en snelle lichtflitsen. Enkele voorbeelden zijn: strijkers en de ratelband.
- Het Grond en Siervuurwerk: dit vuurwerk stoot vlakbij de grond felle of gekleurde vlammen en vonken, spetterend glinsterend vuur of gekleurde rook uit. Sommige soorten maken daarnaast vlakbij de grond geluid in de vorm van geknetter, knallen, gezoem of gefluit. Enkele voorbeelden zijn: fonteinen en grondbloemen.
- Het Luchtvuurwerk: dit type vuurwerk knalt of fluit op tenminste3 meter of hoger. Deze effecten zijn zeer verschillend meestal komen er felle of gekleurde sterren, allerlei vonken of rook uit de pijl. Ook komt er vaak een geluid in de vorm van geknetter, knallen, gezoem of gefluit bij te pas. Maar ook het afvuren of lanceren van dit vuurwerk vanaf de grond kan al gepaard gaan met spectaculaire effecten, zoals vonkensporen en gegier. Enkele voorbeelden zijn: Romeinse kaarsen, vuurpijlen/raketten en sierpotten.
De lont
Voor het ontsteken van het meeste vuurwerk is een lont niet weg te denken. Die geeft je nog even de tijd om te maken dat je wegkomt voordat de zaak de lucht in gaat. Een lont bestaat uit een aantal katoendraden, gedrenkt in een pap met buskruit en bindmiddelen. Zolri (schietlont genaamd) lont brandt razend snel: het vlammetje legt soms in één seconde 30 centimeter af. Je snapt nu wel dat het bloed link is om vuurwerk af te steken als het lont afgebroken is of halverwege is uitgegaan.
Effecten van vuurwerk
Bewegingseffect bijvoorbeeld:
- Opstijgen van het gehele stuk vuurwerk,
- Ronddraaien van het gehele stuk vuurwerk,
- Opstijgen van delen van het stuk vuurwerk,
- Knaleffect,
- Geluidseffect,
- Lichteffect,
- Rookeffect.
Al deze effecten kunnen afzonderlijk, gecombineerd of in volgorde voorkomen.
Klein vuurwerk voor gebruik binnenshuis
Ook tot klein vuurwerk wordt gerekend allerlei kamervuurwerk en schertsvuurwerk, zoals klappertjes, confettibommen en sterretjes. Vooral deze sterretjes verdienen speciale aandacht. 'Zij bestaan uit een ijzeren staafje met kruid, en men denk dat de vonken die daar af komen koud zijn maar dat is niet zo en daarom branden veel mensen zich aan die sterretjes.
Risico’s
Natuurlijk zit er aan het gebruik van vuurwerk veel risico’s. Erg gevaarlijk is het om vuurwerk in je hand af te steken, als het vuurwerk ontploft, kunnen hier zeer ernstige gevolgen aan verbonden zijn.
Stunten met vuurwerk is wel leuk omdat je rare effecten krijgt. Als je een beetje knutselt met wat verschillende soorten weet je niet wat je ziet, totdat het opeens iets te vroeg ontploft. Je had het pakketje nog net niet weggegooid en het ontplofte al. Dit soort risico’s zitten er nu een maal aanvast.
Controle
De manier waarop wordt gecontroleerd, verschilt per gemeente.
Het gaat vaak om kleinschalige verkoop. De opslag bij die winkels komt vaak niet uit boven de duizend kilo.
Alle verkooppunten worden in de maand december ieder geval 1 keer gecontroleerd dat gebeurt door de brandweer en politie
Er wordt gecontroleerd of er een vergunning is afgegeven om vuurwerk op te slaan.
En er wordt gecontroleerd of de bunker veilig zijn, en ze kijken vooral naar of er niet teveel in ligt.
Ook bij de grens van België en Duitsland wordt gecontroleerd op illegaal vuurwerk zoals:
- patronen (knal, fluit en ratel)
- strijkers (drie knal, flits beton, doodskop en weco)
- lawine pijlen
- honderdduizend klappers
- mortieren
- illegaal siervuurwerk
Voor al de strijkers en de patronen worden veel over de grens gesmokkeld.